_ Ný nálgun á framkvæmdir

Auknar kröfur um hagkvæmni og skynsamlega nýtingu fjármagns, ásamt síaukinni vitund um umhverfisvernd, kallar á nýjan hugsunarhátt í byggingarframkvæmdum og betri nýtingu þeirra verðmæta sem þegar eru til staðar.

Óli Þór Magnússon M.Sc., byggingarverkfræðingur hjá OMR verkfræðistofu, hefur komið fram með nýja nálgun á framkvæmdir með það að markmiði að endurskilgreina og endurnýta fasteignir, þannig að hönnun og framkvæmd verði bæði hagkvæm og farið sé eftir umhverfissjónarmiðum sem felast í endurnýtingu á byggingarefnum þegar því verður við komið. Reynslan af þeim framkvæmdum sem unnar hafa verið með þessari aðferðafræði sýnir bæði sparnað og jákvæð umhverfisáhrif, auk þess sem heildarverktími styttist.

Endurskilgreining og endurnýting fasteigna hentar í endurbyggingu á húsnæði þar sem ekki er til staðar nægt fjármagn fyrir hefðbundna framkvæmd eða verkkaupi vill láta hærra hlutfall af sínu rekstrarfé fara í innra starf. Við þessar aðstæður getur það reynst mikilvægt að hagræða úrlausnum þannig, að það sem fyrir var nýtist sem best, einskonar varfærin endurbygging. Í þessu felst m.a. að notandinn getur þurft að endurskipuleggja starfsemi sína að einhverju leyti eða hagræða henni með tilliti til byggingarinnar. Þá er átt við að mikilvægt er að nýta burðarkerfi, lagnir og yfirborðsefni eftir föngum og gæta þess sérstaklega að halda í herbergjaskipan þegar þess er kostur. Væntanlegur notandi þarf þá stundum að endurskilgreina eitthvað af kröfum sínum, eða viðurkenna að upphaflegar kröfur hafi ekki endilega verið eini möguleikinn í stöðunni.  Þegar ávinningur af slíku er talinn skila nægjanlegum hagnaði þá er auðvitað meiri vilji til að fara í þessa vinnu sem hlýtur að vega þungt fyrir notandann, að hann fái aðstöðu sem hentar starfsemi hans, sem hann væri þá tilbúinn til að greiða fyrir.
 
Smelltu hér til að lesa meistararitgerð Óla Þórs

Aðferðafræði

Aðferðafræðin gengur út á endurnýtingu á skipulagi og oft endurskilgreiningu á öllu byggingarefni sem til staðar er í húsnæðinu þegar því verður komið við. Það þarf sem sagt á öllum stigum verkefnisins að vinna að því að finna og þróa ódýrar lausnir við að endurnýta og lagfæra það byggingarefni sem um er að ræða. Auk þess að reyna að nota fyrirliggjandi byggingarefni er næsta skref við efnisöflun að nota efni úr öðrum verkefnum sem ekki á að nota þar eða var jafnvel ætlað til förgunar. 
Almennt má segja að fyrsta greining aðferðafræðinnar hafi eftirfarandi sjö lykiláhersluatriði að leiðarljósi:
  1. Hentar húsnæðið og skipulagið undir ætlaða starfsemi?
  2. Hverjir eru notendur m.t.t. þarfa og fjarlægðar?
  3. Hvernig er tenging við húsnæðið; göngu- og hjólastígar, götur og                 bílastæði?
  4. Hentar áætluð starfsemi í húsnæðinu með tilliti til skipulags á svæðinu       eða klasa?
  5. Er hægt að hanna nýtt fyrirkomulag m.t.t. að nota núverandi skipulag          sem mest til að endurnýta lagnir, lagnaleiðir og annað byggingarefni           með aðlögun og  lagfæringum?
  6. Hvað af núverandi byggingarefnum í húsnæðinu, eða er til á lager, er hægt að endurnýta í verkefninu með lagfæringum?
  7. Eru möguleikar á að nota með lagfæringum byggingarefni, sem gengur af og nýtist ekki við framkvæmdina, í næsta verkefni?

Ef jákvæð eða viðunandi niðurstaða kemur út úr ofangreindri greiningu er verkefnið grunnhannað og kostnaðargreint sem tekur mið af því skipulagi sem hagsmunaaðili er sáttur við. Við rekstur og eftirlit með verkframkvæmd þarf hönnun að vera mjög opin og ávallt þarf að vera með hugann opinn fyrir því að hvaða leyti sé hægt að endurnýta og endurhugsa verkefnið. Þetta er gert til að bæði kostnaðar- og umhverfismarkmiðum framkvæmdarinnar verði náð.

Með ofangreind markmið að leiðarljósi þarf framkvæmdin samt ávallt að uppfylla væntingar og kröfur hagsmunaaðila verkefnisins.


Arðsemi og hagræðing

Fjárhagslegur ávinningur við að endurnýta bæði fyrirliggjandi byggingu og byggingarefni er umtalsverður á móti samanburðarkostum. Arðsemin er metin út frá tveimur greiningum og báðar greiningarnar sýna fram á gríðarlegan mun á hagkvæmni/arðsemi milli þeirra framkvæmdakosta.

Arðsemi fjárfestingar verður að skoða út frá mismunandi forsendum. Meðvitund um umhverfisáhrif losunar á skaðlegum lofttegundum í andrúmsloftið hefur aukist. Líklegt er að auknar kröfur verði gerðar í framtíðinni hvað varðar frekari endurnýtingu á byggingarefnum og endurskilgreiningu á mannvirkjum sem til staðar eru. Með því að sýna fram á minni notkun á nýjum byggingarefnum ætti það að leiða til sparnað á náttúrulegu hráefni, minni losunar á óæskilegum úrgangsefnum út í andrúmsloftið og minni urðunar sorps.
  
Enn frekari kostur endurnýtingar á húsnæði og byggingarefni er að hlutfall vinnukostnaðar af heildarkostnaði er mun hærri en gildir fyrir nýbyggingar. Þetta þýðir að verkefnið var mannaflsfrekt í hlutfalli við hefðbundnar leiðir þrátt fyrir að heildarkostnaður sé lægri, og er því atvinnuskapandi. Að auki ætti framkvæmdin að hafa verið gjaldeyrissparandi því að ætla má að töluverður hluti nýrra byggingarefna hefði verið fluttur inn í stað þess sem endurnýtt var í verkefninu. Ennfremur ætti að vera hagkvæmt að endurnýta fyrirliggjandi húsnæði og svæði, nýta allar fyrirliggjandi tengingar og skipulag, þétta byggð með því að endurskilgreina hverfi og byggingar upp á nýtt. Því mætti draga þá ályktun að aðferðafræðin sé þjóðhagslega hagkvæmari heldur en ef aðrir valkostir hefðu verið valdir. Þjóðfélagið og þátttakendur í því er betur meðvitaðir um endurnýtingu, fleiri verkefni sem veita fleirum vinnu, vegna þess að framkvæmdir eru ódýrari og því líklegri að þær fari í gang.

Erfitt er að gera gæðasamanburð milli aðferðafræðinnar og hefðbundinna kosta án þess að fyrir liggi skilgreining notandans á gæðum. Það hlýtur að vega þungt fyrir notandann að hann fái hagkvæma og umhverfisvæna aðstöðu sem hentar starfsemi hans á mun hagkvæmari, svo ekki sé minnst á umhverfisvænni, kjörum.

Einkunnarorðin aðferðafræðinnar eru 
samvinna, sparnaður og endurnýting